مصاحبه کردستان ورزشی با دکتر فردین حبیبی رییس هیات فوتبال استان کردستان؛
فوتبال کردستان برای جهش به زیر ساخت و حمایت مالی نیاز دارد
فوتبال در کردستان از آن دست ظرفیتهایی است که هم ریشه در فرهنگ عمومی دارد و هم از نظر نیروی انسانی، استعداد و علاقه مردمی، پشتوانهای کمنظیر برای رشد و پیشرفت به شمار میآید. با این همه، آنگونه که رئیس هیأت فوتبال کردستان میگوید، فاصله میان استعداد فراوان و ساختار حرفهای هنوز پر نشده و همین موضوع باعث شده فوتبال استان کمتر از توان واقعی خود دیده شود. فردین حبیبی در گفتوگو با هفته نامه کردستان ورزشی از اولویتهای سال جدید هیأت فوتبال سخن میگوید؛ از توسعه فوتبال پایه و بانوان تا برگزاری منظم لیگها، ساماندهی مدارس فوتبال، استعدادیابی هدفمند و ضرورت ورود جدیتر مسئولان و بخش خصوصی به حوزه زیرساخت و حمایت مالی سخن گفت که در ادامه این مصاحبه را می خوانید.
بیوگرافی؛
دکتر فردین حبیبی، دبیر تربیتبدنی آموزشوپرورش و مدیر گروه رشته تربیتبدنی و علوم ورزشی دانشگاه پیام نور استان کردستان که سالها در حوزه آموزش، دانشگاه و ورزش فعالیت داشته است و همواره تلاش کرده در کنار فعالیتهای علمی، در عرصه عملی ورزش و بهویژه فوتبال و فوتسال نیز حضور مستمر داشته باشد.
در بخش دانشگاهی، سابقه تدریس در دانشگاههای مختلف استان کردستان در رشته تربیتبدنی و علوم ورزشی را داشته است و در کنار فعالیتهای آموزشی، در حوزه مدیریت و برنامهریزی ورزشی نیز مسئولیتهایی را برعهده دارد.
در حوزه ورزشی نیز بهعنوان بازیکن، مربی، ناظر و مسئول اجرایی فعالیت داشته است. از جمله افتخارات ورزشی وی می توان به قهرمانی مسابقات لیگ برتر و لیگ دسته یک دانشجویان کشور بهعنوان بازیکن اشاره کرد. همچنین در جایگاه مربی، موفق به کسب عنوان قهرمانی مسابقات فوتبال و فوتسال دانشجویی در سطح کشور و منطقه غرب کشور شده است.
همچنین افتخار حضور در مسابقات فوتسال اساتید دانشگاه سما سراسر کشور و کسب عنوان قهرمانی بهعنوان بازیکن را دارد . چندین سال نیز در لیگهای دانشجویی کشور بهعنوان بازیکن و کاپیتان تیمهای دانشگاه کردستان و دانشگاه ارومیه فعالیت کرده است.
در حوزه مربیگری نیز سابقه چندین سال حضور در فوتبال و فوتسال لیگهای دانشجویی کشور را در کارنامه دارد. علاوه بر این، بهعنوان ناظر فنی مسابقات فوتبال و فوتسال لیگها و المپیادهای دانشجویی سراسر کشور حضور داشته است و مسئولیت برگزاری مسابقات فوتبال و فوتسال دانشجویی در سطح استان و همچنین مسئولیت انجمن فوتبال و فوتسال دانشگاه کردستان را نیز برعهده داشتهاست.
مجموعه این تجربیات در حوزه آموزش، مدیریت، قهرمانی و فعالیتهای اجرایی باعث شده نگاه وی به فوتبال و ورزش، نگاهی علمی، و توسعهمحور باشد.
فوتبال کردستان؛ ظرفیت بزرگ، امکانات محدود
فوتبال برای مردم کردستان تنها یک ورزش نیست؛ بخشی از زندگی روزمره، خاطره جمعی و هویت اجتماعی این استان است. در بسیاری از شهرها و شهرستانهای کردستان، زمین فوتبال فقط محل برگزاری یک مسابقه نیست، بلکه جایی برای شکلگیری رؤیاهای نوجوانانی است که با کمترین امکانات، بزرگترین آرزوها را در سر میپرورانند. همین علاقه عمیق مردمی سبب شده فوتبال در کردستان همواره از پشتوانه اجتماعی قابل توجهی برخوردار باشد و در مقاطع مختلف، استعدادهای ارزشمندی را به ورزش کشور معرفی کند.
با این حال، واقعیت فوتبال استان فراتر از شور و علاقه مردمی، با مجموعهای از دشواریها نیز همراه است. کمبود زمینهای استاندارد، نبود زیرساختهای کافی، ضعف حمایت مالی از باشگاهها، فقدان تیمهای پایدار در سطوح بالای فوتبال کشور و مهاجرت استعدادها به استانهای دیگر، از جمله چالشهایی است که سالهاست مسیر رشد فوتبال کردستان را کند کرده است. در چنین شرایطی، برنامهریزی دقیق و حرکت بر اساس اولویتهای روشن، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند.
فردین حبیبی، رئیس هیأت فوتبال کردستان، از جمله مدیرانی است که تلاش دارد نگاه کوتاهمدت را از فضای فوتبال استان دور و مسیر توسعه را بر پایه آموزش، استعدادیابی، نظم در مسابقات، ساماندهی مدارس فوتبال و تقویت منابع انسانی تعریف کند. او که در کنار فعالیتهای مدیریتی، سابقه دانشگاهی و اجرایی گستردهای در حوزه ورزش دارد، اعتقاد دارد مشکل اصلی فوتبال کردستان کمبود استعداد نیست، بلکه نبود ساختاری است که بتواند این استعدادها را به خروجی حرفهای تبدیل کند.
نگاهی علمی و اجرایی به فوتبال
حبیبی در توضیح سوابق خود، به پیوند میان فعالیتهای علمی و اجراییاش اشاره میکند؛ پیوندی که به گفته او در نوع نگاهش به فوتبال و مدیریت ورزشی نقش مهمی داشته است. او دبیر تربیتبدنی آموزشوپرورش و مدیر گروه رشته تربیتبدنی و علوم ورزشی دانشگاه پیامنور استان کردستان است و سالها در حوزه آموزش، دانشگاه و ورزش فعالیت داشته است. سابقه تدریس در دانشگاههای مختلف استان، مسئولیتهای مرتبط با مدیریت و برنامهریزی ورزشی و حضور مستمر در حوزه فوتبال و فوتسال، بخشی از کارنامه او را تشکیل میدهد.
در بخش ورزشی نیز تجربههای او به بازی، مربیگری، نظارت و اجرای مسابقات محدود نمیشود. کسب عنوان قهرمانی در لیگ برتر و لیگ دسته یک دانشجویان کشور بهعنوان بازیکن، قهرمانی مسابقات فوتبال و فوتسال دانشجویی در سطح کشور و منطقه غرب بهعنوان مربی، حضور در مسابقات فوتسال اساتید دانشگاه سما سراسر کشور و فعالیت چندینساله در لیگهای دانشجویی کشور بهعنوان بازیکن و کاپیتان، از جمله سوابقی است که به گفته خودش موجب شده نگاهش به فوتبال صرفاً اداری و اجرایی نباشد، بلکه بر پایه تجربه میدانی و شناخت دقیق از فرآیند رشد ورزشکاران شکل بگیرد.
اولویت اول؛ ساختن از پایه
رئیس هیأت فوتبال کردستان مهمترین اولویت سال جدید را توسعه فوتبال پایه و استعدادیابی میداند. از نگاه او، آینده فوتبال هر استان از ردههای سنی پایین شکل میگیرد و اگر در این بخش سرمایهگذاری اصولی انجام نشود، هیچ موفقیت پایداری در سطوح بالاتر به دست نخواهد آمد. به همین دلیل، برگزاری لیگهای نونهالان، نوجوانان و جوانان، ایجاد شبکه استعدادیابی در سطح استان و حمایت از مدارس فوتبال برای ارتقای کیفیت آموزشی، در مرکز برنامههای هیأت فوتبال قرار گرفته است.
او معتقد است فوتبال پایه فقط به معنای برگزاری چند مسابقه در ردههای سنی پایین نیست، بلکه باید بهعنوان یک فرآیند آموزشی، تربیتی و فنی دیده شود. در این فرآیند، نقش مربیان پایه، مدارس فوتبال و ارتباط میان هیأت فوتبال، باشگاهها و آموزشوپرورش بسیار تعیینکننده است.
سخنان فردین حبیبی نشان میدهد هیأت فوتبال استان تلاش دارد با تکیه بر برنامهریزی، توسعه فوتبال پایه، نظم در لیگها، ساماندهی مدارس فوتبال و توجه به شهرستانها، مسیر تازهای را در فوتبال کردستان دنبال کند.
با این همه، روشن است که موفقیت این مسیر تنها با اقدامات هیأت فوتبال به دست نمیآید. اگر قرار است فوتبال کردستان از استعداد صرف عبور کند و به جایگاه حرفهای نزدیک شود، همدلی بیشتر درون خانواده فوتبال، دوری از حاشیهها، حمایت واقعی مسئولان و ورود بخش خصوصی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. شاید در همین صورت باشد که رؤیای درخشش پررنگتر فوتبال کردستان در سطح ملی و حتی فراتر از آن، از آرزو به واقعیت نزدیکتر شود.
جا دارد از همکاران عزیزم در هیات فوتبال استان و شهرستان ها تشکر و قدردانی داشته باشم.
اما در کنار این نقاط قوت، ضعف زیرساختها، کمبود حمایت مالی، نبود تیم قدرتمند و پایدار در سطح اول کشور و برخی حاشیهها و اختلافات، مانع از آن شده که فوتبال کردستان به سطحی متناسب با استعدادهای خود برسد. او در یک جمعبندی صریح میگوید مشکل فوتبال کردستان کمبود استعداد نیست، بلکه مشکل اصلی، تبدیل این استعدادها به ساختار حرفهای است.
همین نگاه، بهخوبی نشان میدهد که توسعه فوتبال در کردستان صرفاً با اتکا به غیرت بازیکنان یا علاقه مردمی ممکن نیست. استعداد، اگر در زمین مناسب، باشگاه منظم، لیگ پایدار و ساختار مالی قابل اتکا قرار نگیرد، در نهایت یا خاموش میشود یا به بیرون از استان مهاجرت میکند.
مدارس فوتبال؛ از ساماندهی تا برخورد با مراکز فاقد مجوز
یکی از بخشهای مهم گفتوگو، به وضعیت مدارس فوتبال اختصاص دارد؛ حوزهای که مستقیماً با اعتماد خانوادهها و آینده فوتبال پایه در ارتباط است. رئیس هیأت فوتبال کردستان اعلام میکند که سال گذشته ۴۵ مدرسه فوتبال مجوزدار در سطح استان فعالیت داشتهاند و امسال نیز مدارس در مسیر دریافت مجوز قرار دارند. به گفته او، نظارت بر این مدارس با استفاده از چکلیستهای فدراسیون و با حمایت ادارهکل ورزش و جوانان، توسط هیأتهای شهرستانی و استانی بهصورت مستمر انجام میشود.
او در عین حال بر برخورد با مدارس فاقد مجوز نیز تأکید میکند و میگوید برای جلوگیری از فعالیت این مراکز، هماهنگیهایی با ادارهکل ورزش و جوانان انجام شده و حتی به مجموعههایی که زمین ورزشی در اختیار دارند اعلام شده است که از واگذاری امکانات به مدارس بدون مجوز خودداری کنند. همچنین این مراکز به بازرسی ادارهکل و تعزیرات معرفی خواهند شد.
در کنار بحث نظارت، ارتقای کیفیت آموزشی مدارس فوتبال نیز از اولویتهاست. حبیبی تأکید میکند که هدف فقط افزایش تعداد مدارس نیست، بلکه کیفیت آموزش، سطح علمی مربیان، فضای تربیتی و نقش مدارس در استعدادیابی اهمیت بیشتری دارد. او به خانوادهها توصیه میکند هنگام ثبتنام فرزندان خود، فقط به تبلیغات توجه نکنند و معیارهایی مانند مجوز رسمی، کیفیت فنی و اخلاقی مربیان و امکانات آموزشی را در نظر بگیرند.
فستیوال زیر ۱۲ سال؛ آموزش به جای نتیجهگرایی
برگزاری فستیوال زیر ۱۲ سال نیز از دیگر برنامههایی است که هیأت فوتبال کردستان آن را با رویکرد آموزشی و استعدادیابی دنبال میکند. رئیس هیأت فوتبال استان معتقد است در این رده سنی، نتیجهگرایی نباید اولویت اصلی باشد و آنچه اهمیت دارد، آموزش، مشارکت، ایجاد انگیزه و شناسایی استعدادهاست.
فستیوالهای این رده سنی میتواند نقش مهمی در ایجاد فرصت برابر برای کودکان سراسر استان ایفا کند. از سوی دیگر، این برنامهها فرصتی برای ارزیابی عملکرد مدارس فوتبال و مربیان نیز فراهم میسازد. در واقع، فستیوال زیر ۱۲ سال فقط یک رویداد مناسبتی نیست، بلکه بخشی از زنجیرهای است که قرار است آینده فوتبال استان را از سنین پایه شکل دهد.
زیرساخت و اسپانسر؛ دو مطالبه اصلی
در میان همه برنامهها و اهداف، حبیبی دو چالش را مهمتر از همه میداند: حمایت مالی و زیرساخت استاندارد. به گفته او، نبود اسپانسر و منابع مالی پایدار برای باشگاهها، یکی از جدیترین مشکلات فوتبال استان است. باشگاهی که از تأمین هزینههای اولیه خود ناتوان باشد، طبعاً نمیتواند برنامهریزی بلندمدت، استعدادیابی، تیمداری حرفهای و حفظ بازیکنان مستعد را بهخوبی انجام دهد.
از سوی دیگر، کمبود زمینها و امکانات استاندارد نیز مستقیماً کیفیت تمرین و مسابقه را تحت تأثیر قرار میدهد. او البته از حمایتهای ادارهکل ورزش و جوانان استان و قولهای دادهشده برای بهبود زیرساختها سخن میگوید، اما در عین حال تأکید دارد که حل کامل این مشکل بدون ورود جدیتر مسئولان و بخش خصوصی دشوار خواهد بود.
فوتبال، فرصتی اجتماعی و اقتصادی
رئیس هیأت فوتبال کردستان انتظار دارد مسئولان و سرمایهگذاران، فوتبال را تنها بهعنوان یک هزینه یا فعالیت محدود ورزشی نبینند. از نگاه او، فوتبال ظرفیتی اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی برای استان است و میتواند در افزایش نشاط اجتماعی، کاهش آسیبها، ایجاد فرصت برای جوانان و معرفی چهرههای توانمند نقشآفرینی کند. به همین دلیل، او بر مشارکت نهادهای دولتی، باشگاهها و بخش خصوصی در توسعه فوتبال تأکید دارد و معتقد است اگر این همراهی شکل بگیرد، بخش بزرگی از مشکلات قابل حل خواهد بود.
بانوان در متن برنامههای توسعه
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید رئیس هیأت فوتبال کردستان، تقویت فوتبال بانوان است. او معتقد است کردستان در این حوزه نیز ظرفیتهای ارزشمندی دارد، اما این ظرفیتها برای شکوفایی نیازمند توجه بیشتر، امکانات بهتر و برنامهریزی مستمر هستند. بر همین اساس، افزایش تعداد مسابقات و لیگهای بانوان، توسعه زیرساختها، آموزش مربیان زن و شناسایی استعدادهای دختران در سطح استان، بخشی از سیاستهای هیأت فوتبال در سال جدید را تشکیل میدهد.
این رویکرد نشان میدهد که هیأت فوتبال کردستان قصد دارد توسعه فوتبال را تنها در بخش مردان خلاصه نکند و با نگاه متوازنتر، فرصت رشد را برای همه استعدادهای استان فراهم آورد. در استانی که علاقه به فوتبال ریشهدار است، توجه به فوتبال بانوان میتواند به گسترش مشارکت ورزشی، افزایش عدالت در فرصتها و تقویت جایگاه اجتماعی ورزش کمک کند.
آموزش؛ حلقه فراموششدهای که باید جدی گرفته شود
حبیبی بر این نکته تأکید دارد که بدون سرمایهگذاری بر نیروی انسانی، نمیتوان از توسعه فوتبال سخن گفت. برگزاری دورههای مربیگری، داوری و مدیریت ورزشی با استانداردهای روز، از همین منظر در اولویت قرار گرفته است. او معتقد است حضور مربیان آگاه، داوران توانمند و مدیران ورزشی آموزشدیده، زیرساخت نرم توسعه فوتبال را شکل میدهد و بدون آن، حتی وجود امکانات سختافزاری نیز نمیتواند به موفقیت پایدار منجر شود.
در همین چارچوب، دانشافزایی مربیان فوتبال پایه نیز بهطور ویژه در دستور کار قرار دارد. بهویژه در سنین پایین، هر میزان که مربیان از دانش روز، اصول تربیتی، روانشناسی رشد و شیوههای نوین آموزش فوتبال برخوردار باشند، کیفیت خروجی نیز بیشتر خواهد شد. این بخش اگرچه در نگاه اول ممکن است کمهزینهتر از ساخت زمین و ورزشگاه به نظر برسد، اما در عمل از اثرگذارترین عرصههای سرمایهگذاری برای آینده فوتبال استان است.
استعدادیابی از شهرستانها تا سطح ملی
رئیس هیأت فوتبال کردستان در تشریح برنامههای استعدادیابی، از برگزاری فستیوالها و برنامههای منظم در سطح شهرستانها و سپس در سطح استان خبر میدهد. به گفته او، این فستیوالها با همکاری کمیته جوانان فدراسیون فوتبال و با حضور مربیان فوتبال پایه برگزار میشود تا شناسایی استعدادها از شکل مقطعی و محدود خارج و به یک فرآیند نظاممند تبدیل شود.
مرحله نخست این فستیوال در اول خردادماه در سنندج و با حضور مدارس فوتبال سراسر استان برگزار شده است. آنچه این برنامهها را مهم میکند، فقط بعد مسابقهای آنها نیست، بلکه کارکرد ارزیابی، شناسایی و ایجاد مسیر برای معرفی بازیکنان مستعد به سطوح بالاتر است. در واقع، هدف این است که استعدادهای کردستان در همان سالهای نخست رشد دیده شوند و ارتباط آنها با مسیرهای حرفهای قطع نشود.
لیگهای استانی؛ انضباط و استمرار
از دیگر محورهای اصلی برنامههای هیأت فوتبال، برگزاری منظم لیگهای استانی در تمام ردههای سنی اعلامشده از سوی فدراسیون فوتبال است. به گفته حبیبی، این مسابقات از اواخر خردادماه آغاز خواهد شد و تلاش بر آن است که ساختار مسابقات، نظم و استمرار بیشتری نسبت به گذشته داشته باشد.
لیگهای استانی برای فوتبال هر استان، حکم ستون فقرات رقابت و رشد را دارند. بازیکن، تیم و مربی زمانی میتوانند مسیر پیشرفت را طی کنند که در طول فصل در شرایط منظم مسابقه قرار داشته باشند. حبیبی توضیح میدهد که در لیگ یک استان محدودیت تعداد تیم وجود ندارد و در صورت اعلام آمادگی باشگاهها، امکان حضور تا ۱۴ تیم هم فراهم است. در لیگ برتر استان نیز همان ساختار سالهای گذشته حفظ خواهد شد و صعود و سقوط تیمها بر اساس روال معمول انجام میشود.
توجه به استفاده از سامانههای الکترونیکی در ثبت مسابقات و نقلوانتقالات نیز از دیگر نشانههای حرکت به سمت نظم بیشتر در ساختار فوتبال استان است؛ موضوعی که میتواند هم شفافیت را افزایش دهد و هم از بروز بخشی از مشکلات اجرایی جلوگیری کند.
مشکل اصلی؛ فاصله میان استعداد و ساختار حرفهای
شاید مهمترین بخش سخنان رئیس هیأت فوتبال کردستان، ارزیابی او از وضعیت کلی فوتبال استان باشد؛ ارزیابیای که هم امیدوارکننده است و هم هشداردهنده. او فوتبال کردستان را دارای ظرفیت بالا اما کمتر از توان واقعی خود میداند. به گفته حبیبی، استان از نظر استعداد انسانی، نیروی علاقهمند و ریشه فرهنگی فوتبال در جایگاه خوبی قرار دارد. در فوتسال نیز برخی شهرستانها عملکرد مناسبی داشتهاند و در بخش آموزش مربیگری و داوری نیز کارهایی انجام شده است.
سخن پایانی؟
جادارد از جناب تاج رییس محترم فدراسیون فوتبال ایران برای نگاه خوبی که به فوتبال کردستان دارند تشکر کنم و همچنین از زحمات و تلاش های جناب فرزاد خاکی مدیر کل دلسوز و پرتلاش ورزش و جوانان و مجموعه اداره کل ورزش استان نهایت تشکر را دارم، از همکاران پرتلاشم در هیات فوتبال استان و شهرستان ها برای زحماتشان تشکر می کنم، فوتبال کردستان در نقطه ای ایستاده است که همزمان هم امید در آن دیده میشود و هم مطالبه. امید از آن رو که استعداد، علاقه مردمی، پیشکسوتان فعال و نیروی انسانی توانمند در استان وجود دارد؛ و مطالبه از آن جهت که این ظرفیت بزرگ هنوز با امکانات، حمایت مالی و ساختار حرفهای متناسب همراه نشده است.
از همین رو، یکی از محورهای اصلی برنامهها، گسترش همکاری با آموزشوپرورش و تلاش برای شناسایی استعدادها از سنین پایین است؛ مسیری که میتواند آینده فوتبال استان را از پایه تقویت کند.
